സതേന്ദര് കുമാര് ആന്റില് കേസില് ഇന്ത്യയിലെ സുപ്രീംകോടതി അതിന്റെ സമീപകാല സുപ്രധാന വിധിന്യായത്തില് ഒരു പ്രതിക്ക് ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതിനുള്ള മാര്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങള് നിരത്തി. അങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോള്, ക്രിമിനല് കുറ്റകൃത്യത്തിനു കീഴിലുള്ള പ്രതിക്ക് ലഭ്യമാകേണ്ട വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ഭരണഘടനാപരമായ ഉറപ്പുകളുടെയും വശങ്ങള് ആവര്ത്തിച്ചു. നിയമശാസ്ത്രപരമായ ചര്ച്ചകളും കണ്ടെത്തലുകളും ക്രിമിനല് നീതിനിര്വഹണത്തിന്റെ മാര്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങളായി പ്രവര്ത്തിക്കാന് ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണെങ്കിലും, ഒരു ജാമ്യാപേക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഓരോ കേസും അതിന്റേതായ മെറിറ്റിലാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടതെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.
വിധിന്യായത്തില് കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ നാല് വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങളായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ ഈ മാര്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങള് ചില വ്യവസ്ഥകളുടെ പാലനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് പ്രവര്ത്തിക്കുന്നതെന്ന് നിരീക്ഷിച്ചു, അതായത്, അന്വേഷണത്തിനിടെ പ്രതിയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നും പ്രതികള് എല്ലായിടത്തും സഹകരിച്ചിരുന്നുവെന്നും വിളിക്കുമ്പോഴെല്ലാം അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ (ഐഒ) മുമ്പാകെ ഹാജരായി എന്നിവ ഉള്പ്പെടെയുള്ളവയാണ് ആ വ്യവസ്ഥകള്.
കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ നാല് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചത് ഇപ്രകാരമാണ്:
എ. ഏഴു വര്ഷമോ അതില് താഴെയോ തടവുശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങള് ബി & ഡി വിഭാഗത്തില് പെടാത്തവ.
ബി. മരണം, ജീവപര്യന്തം തടവ്, അല്ലെങ്കില് ഏഴുവര്ഷത്തില് കൂടുതല് തടവ് എന്നിവ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങള്.
സി. എന്ഡിപിഎസ് (എസ്. 37), പിഎംഎല്എ (എസ്. 45), യുഎപിഎ (എസ്. 43ഡി(5), കമ്പനീസ് ആക്റ്റ്, 212(6) തുടങ്ങിയ ജാമ്യത്തിനുള്ള കര്ശന വ്യവസ്ഥകള് അടങ്ങുന്ന പ്രത്യേക നിയമങ്ങള് പ്രകാരം ശിക്ഷാര്ഹമായ കുറ്റങ്ങള്.
ഡി. പ്രത്യേക നിയമങ്ങളുടെ പരിധിയില് വരാത്ത സാമ്പത്തിക കുറ്റകൃത്യങ്ങള്.
എ വിഭാഗത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ഉള്പ്പെട്ടിരിക്കുന്ന കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ ഗൗരവം കുറവായതിനാല് മാര്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങള് കുറ്റാരോപിതരോട് താരതമ്യേന സൗമ്യമായി ഇടപെടുന്നു. ഇവിടെ, കുറ്റപത്രമോ പരാതിയോ സമര്പ്പിച്ചതിനു ശേഷം, അഭിഭാഷകന് മുഖേന ഹാജരാകുന്നത് ഉള്പ്പെടെ ആദ്യഘട്ടത്തില് സാധാരണ സമന്സ് നല്കണം. എന്നിരുന്നാലും, സമന്സ് അയച്ചിട്ടും പ്രതി ഹാജരായില്ലെങ്കില്, ഹാജരാകുന്നതിന് ജാമ്യം ലഭിക്കാവുന്ന വാറണ്ട് പുറപ്പെടുവിച്ചേക്കാം. ജാമ്യമില്ലാ വാറണ്ട് പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടും പ്രതികള് ഹാജരായില്ലെങ്കില് വീണ്ടും ജാമ്യമില്ലാ വാറണ്ട് പുറപ്പെടുവിക്കും. ജാമ്യമില്ലാ വാറണ്ട് പ്രകാരം അടുത്ത തീയതിയില് ഹാജരാകാന് പ്രതിജ്ഞാബദ്ധനായ പ്രതി ജാമ്യമില്ലാ വാറണ്ട് നടപ്പിലാക്കുന്നതിനു മുമ്പ് ഒരു അപേക്ഷ സമര്പ്പിച്ചാല്, അത്തരം ജാമ്യമില്ലാ വാറണ്ടിനെ മജിസ്ട്രേറ്റിന് ജാമ്യം ലഭിക്കാവുന്ന വാറണ്ടാക്കി/സമന്സ് ആക്കി മാറ്റാവുന്നതാണ്. കോടതിയില് ഹാജരായാല്, അത്തരം പ്രതികളെ കസ്റ്റഡിയില് വാങ്ങാതെയോ ജാമ്യാപേക്ഷ തീര്പ്പാക്കുന്നതുവരെ ഇടക്കാല ജാമ്യം നല്കിയോ ജാമ്യാപേക്ഷകള് തീര്പ്പാക്കാം.
ബി, ഡി വിഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള ജാമ്യാപേക്ഷ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന പ്രക്രിയയ്ക്ക് അനുസൃതമായി പ്രതികള് കോടതിയില് ഹാജരാകുന്നതിന്റെ മെറിറ്റുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തില് തീരുമാനിക്കും. കൂടാതെ, സാമ്പത്തിക കുറ്റകൃത്യങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ജാമ്യം നല്കണമോ വേണ്ടയോ എന്നു നിര്ണ്ണയിക്കാന്, രണ്ടു വശങ്ങള് പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് സുപ്രീം കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു: അതായത്, കുറ്റത്തിന്റെ ഗൗരവവും ശിക്ഷയുടെ കാഠിന്യവും. വൈറ്റ് കോളര് കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തില്, ജാമ്യാപേക്ഷകളില് തീരുമാനമെടുക്കാന് മേല്പ്പറഞ്ഞ ഘടകങ്ങള് സാധാരണയായി പരിഗണിക്കും.
അവസാനമായി, കാറ്റഗറി സിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, 1985-ലെ നാര്ക്കോട്ടിക് ഡ്രഗ്സ് ആന്ഡ് സൈക്കോട്രോപിക് സബ്സ്റ്റാന്സസ് ആക്റ്റിന്റെ സെക്ഷന് 37 പ്രകാരം കര്ശനമായ ജാമ്യവ്യവസ്ഥകള് പാലിക്കുന്നതിനുള്ള അധിക വ്യവസ്ഥയോടുകൂടിയ മാര്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങള് കാറ്റഗറി ബി, ഡി എന്നിവയ്ക്ക് സമാനമാണ്; 2002-ലെ കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കല് തടയല് നിയമത്തിന്റെ സെക്ഷന് 45, 2013-ലെ കമ്പനി നിയമത്തിന്റെ വകുപ്പ് 212(6); 1967-ലെ നിയമവിരുദ്ധ പ്രവര്ത്തനങ്ങള് (തടയല്) നിയമത്തിന്റെ വകുപ്പ് 43(ഡി)(5), 2012-ലെ ലൈംഗിക കുറ്റകൃത്യങ്ങളില് നിന്നുള്ള കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണ നിയമത്തിനു കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകളും കര്ശനമായ ജാമ്യവ്യവസ്ഥകള് ഉള്ക്കൊള്ളുന്നവയാണ്.
ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റു വിശാലമായ മാര്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങള്
മേല്പ്പറഞ്ഞ മാര്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങള്ക്കു പുറമേ, 1973-ലെ ക്രിമിനല് പ്രൊസീജ്യര് കോഡിന്റെ (സിആര്പിസി) വ്യവസ്ഥകളുടെ വിശാലമായ വിശകലനവും സുപ്രീം കോടതി നടത്തി, കൂടാതെ ഇവിടെ വിശകലനം ചെയ്തിരിക്കുന്നതുപോലെ ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതിന് മറ്റു ചില മാര്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങള് നല്കുകയും ചെയ്തു:
സിആര്പിസിയുടെ 41-ാം വകുപ്പിനെ സംബന്ധിച്ച് പ്രതികളുടെ അറസ്റ്റ് നിര്ബന്ധമല്ലെന്നും ഏഴുവര്ഷത്തില് താഴെയോ ഏഴുവര്ഷം വരെയോ തടവ് ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റങ്ങളില് മാത്രമേ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാന് കഴിയൂ എന്നും സുപ്രീം കോടതി ശ്രദ്ധേയമായി നിരീക്ഷിച്ചു. കുറ്റാരോപിതന് കുറ്റം ചെയ്തുവെന്നു വിശ്വസിക്കാന് കാരണമുണ്ടെന്നും അത്തരമൊരു അറസ്റ്റ് അനിവാര്യമാണെന്നും അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന് ബോധ്യമുണ്ടെങ്കില്, സെക്ഷന് 41 പ്രകാരം അറസ്റ്റുചെയ്യാന് തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോള്/അല്ലെങ്കില് അറസ്റ്റുചെയ്യാന് തിരഞ്ഞെടുക്കാതിരിക്കുമ്പോള് കാരണങ്ങള് രേഖപ്പെടുത്താന് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ നിര്ബന്ധിക്കുന്നു.
ഏഴുവര്ഷത്തില് കൂടുതല് തടവുശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റമാണെങ്കില് ഇത് ആവശ്യമില്ല. സുപ്രീം കോടതി, അര്നേഷ് കുമാറിന്റെ കേസില് നിരീക്ഷിച്ചു:
അറസ്റ്റിനു മുന്പ് പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന് സ്വയം ഒരു ചോദ്യം ചോദിക്കണം, എന്തിനാണ് അറസ്റ്റ്? ഇത് ശരിക്കും ആവശ്യമാണോ? അത് എന്ത് ഉദ്ദേശ്യം നിറവേറ്റും? അത് ഏത് വസ്തുതയെ സേവിക്കും? ഈ ചോദ്യങ്ങള് അഭിസംബോധന ചെയ്തതിനു ശേഷം മാത്രമേ അറസ്റ്റിനുള്ള അധികാരം പ്രയോഗിക്കേണ്ടതുള്ളൂ. ഇതുകൂടാതെ, ക്രിമിനല് നടപടി ചട്ടത്തിലെ 41-ാം വകുപ്പിലെ ഉപവകുപ്പുകള് വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന ഒന്നോ അതിലധികമോ ആവശ്യങ്ങള്ക്ക് അറസ്റ്റ് അനിവാര്യമാണെന്ന് പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനു ബോധ്യപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. കൂടാതെ, അറസ്റ്റിന്റെ ആവശ്യകതയെ കുറിച്ചുള്ള ബോധ്യവും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സെക്ഷന് 41എ സിആര്പിസി പ്രകാരം ഒരു വ്യക്തി കുറ്റം ചെയ്തതായി ന്യായമായ സംശയം നിലനില്ക്കുന്നപക്ഷം ആ വ്യക്തിക്ക് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥന് നോട്ടീസ് നല്കേണ്ടതുണ്ട്, അറസ്റ്റ് ആവശ്യമില്ല. ക്രിമിനല് നടപടി ചട്ടം സെക്ഷന് 41ഉം 41എയും ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം അനുച്ഛേദത്തിന്റെ വശങ്ങളാണെന്നും സെക്ഷന് 41/41എ സിആര്പിസി അനുസരിക്കാത്ത ഏതൊരു അറസ്റ്റും പ്രതിക്ക് ജാമ്യത്തിന് അര്ഹതയുണ്ടാക്കുമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. കൂടാതെ, സെക്ഷന് 41/41എ അനുസരിക്കാന് സ്റ്റാന്ഡിംഗ് ഓര്ഡറുകള് സുഗമമാക്കാന് എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളെയും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളെയും കോടതി നിര്ബന്ധിക്കുകയും, അര്നേഷ് കുമാര് വിധിയില് പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിര്ദ്ദേശങ്ങള് കണിശമായി പാലിക്കണമെന്നും നിര്ദ്ദേശിച്ചു. നടപടിക്രമങ്ങള് പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാനുള്ള സുപ്രീം കോടതിയുടെ ഉദ്ദേശ്യത്തെ ഈ മാര്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങള് വ്യക്തമായി അടിവരയിടുന്നു.
ക്രിമിനല് നടപടി ചട്ടത്തിന്റെ (സിആര്പിസി) 167-ാം വകുപ്പ് ഇരുപത്തിനാല് മണിക്കൂറിനുള്ളില് ഒരു അന്വേഷണം പൂര്ത്തിയാക്കാന് കഴിയാത്ത നടപടിക്രമങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ അന്വേഷണം പൂര്ത്തിയാക്കാന് പരമാവധി സമയവും നല്കുന്നു. അതായത്, മരണം, ജീവപര്യന്തം തടവ് എന്നീ ശിക്ഷകള്ക്ക് അര്ഹമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്വേഷണം തൊണ്ണൂറ് ദിവസം, അല്ലെങ്കില് പത്തു വര്ഷത്തില് കുറയാത്ത തടവ്; അല്ലെങ്കില് മറ്റേതെങ്കിലും കുറ്റകൃത്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്വേഷണം അറുപത് ദിവസം. ഇക്കാര്യത്തില്, നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളില് അന്വേഷണം പൂര്ത്തിയാക്കുന്നതില് ഐഒയുടെ പരാജയം പ്രതിയെ മോചിപ്പിക്കാന് പ്രാപ്തമാക്കുമെന്നും അത്തരം അവകാശം കേവലവും അനിഷേധ്യവുമാണെന്നും അത്തരം അവകാശം അപ്രതീക്ഷിതമായ സാഹചര്യങ്ങളില് പോലും എടുത്തുകളയാനാവില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഈ അവസരത്തില്, രാകേഷ് കുമാര് പോളിലെ സുപ്രീം കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണങ്ങള് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് ഉചിതമായിരിക്കും.
നിയമനിര്മ്മാണസഭയും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരു മഹത്വത്തിന്റെ പരിവേഷം നല്കുകയും ഒരു പ്രതി ദീര്ഘമായും അനിശ്ചിതകാലവും കസ്റ്റഡിയില് തുടരുന്നത് അനീതിയാണെന്ന് എപ്പോഴും കരുതുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
സിആര്പിസിയുടെ 440-ാം വകുപ്പ് ഒരു ബോണ്ടിന്റെ തുക ഓരോ കേസിന്റെയും സാഹചര്യങ്ങള് കണക്കിലെടുത്ത് നിശ്ചയിക്കേണ്ടതാണെന്നും അത് അമിതമായിരിക്കരുതെന്നും നിര്ദ്ദേശിക്കുന്നു. സെക്ഷന് 440 സംബന്ധിച്ച്, ബോണ്ട് പോലെയുള്ള ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചുമത്തിയിരിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥകള് യാന്ത്രികവും ഏകീകൃതമല്ലാത്തതും അനുസരിക്കാന് അസാധ്യമായ ഒരു വ്യവസ്ഥയുമാവുമ്പോള് പ്രതിയുടെ മോചനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെതന്നെ പരാജയപ്പെടുത്തുമെന്നും കോടതി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, ജാമ്യവ്യവസ്ഥകള് പാലിക്കാന് കഴിയാത്ത വിചാരണത്തടവുകാരുടെ വ്യവസ്ഥകള് ഹൈക്കോടതികള് അന്വേഷിക്കണമെന്നും ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതിന് ആള്ജാമ്യം ആവശ്യപ്പെടുമ്പോള് സെക്ഷന് 440 സിആര്പിസിയുടെ ഉത്തരവ് മനസ്സില് സൂക്ഷിക്കണമെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. ഹുസൈനാര ഖാട്ടൂണിലെ വിധിയില് സുപ്രീം കോടതി, ഒരു ബോണ്ടിന്റെ ലക്ഷ്യം അണ്ടര് ട്രയല് വിചാരണയില് നിന്ന് ഒളിച്ചോടുകയോ ഒളിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കാന് മാത്രമാണെന്നു വിധിച്ചു.
ആ വിധിയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട നിരീക്ഷണങ്ങളിലൊന്ന്, ജാമ്യം നിയമമാണെന്നും ജയില് അപവാദമെന്നുമുള്ള തത്ത്വമാണ്. ജാമ്യത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം കുറ്റാരോപിതനായ വ്യക്തിയുടെ വിചാരണയില് ന്യായമായ രീതിയില് ഹാജര് ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ്. കൂടാതെ, സ്വാതന്ത്ര്യം ആസ്വദിക്കുന്ന കുറ്റാരോപിതനായ ഒരാള് കസ്റ്റഡിയിലായിരിക്കുമ്പോഴുള്ളതിനേക്കാള് മെച്ചമായ രീതിയില് തന്റെ കേസ് നോക്കുകയും ശരിയായി വാദിക്കുകയും ഒരു നിരപരാധിയാണെന്നു തെളിയിക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് സ്ഥാപിക്കാന് നികേഷ് താരാചന്ദ് ഷായുടെ വിധിയെ സുപ്രീം കോടതി ആശ്രയിച്ചു. തന്റെ നിരപരാധിത്വം സ്ഥാപിക്കാന് അവനെ പ്രാപ്തനാക്കാന് പ്രതിക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടായിരിക്കണം. കൂടാതെ, ഒരു കുറ്റാരോപിതന്റെ നിരപരാധിത്വം ഒരു നിയമ സാങ്കല്പ്പിക കഥയിലൂടെയാണ് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നത് എന്ന തത്ത്വം കോടതി ആവര്ത്തിച്ചു, ഒരു പ്രതിയുടെ കുറ്റം കോടതിക്കു മുമ്പാകെ സ്ഥാപിക്കേണ്ടത് പ്രോസിക്യൂഷനാണ്.
പ്രധാനമായും, കുറഞ്ഞ ശിക്ഷാനിരക്ക് നല്കുകയും ശിക്ഷിക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത അപൂര്വമാണെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്ത കോടതികള് സ്വീകരിച്ച സമീപനം വിശകലനം ചെയ്യാന് സുപ്രീം കോടതി മുന്നോട്ടുപോയി, നിയമ തത്ത്വങ്ങള്ക്ക് വിരുദ്ധമായി ജാമ്യാപേക്ഷകള് തീരുമാനിക്കുകയും പ്രതിക്ക് ജാമ്യം നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശിക്ഷാവിധേയമല്ലാത്ത ജാമ്യാപേക്ഷയെ വിചാരണയിലൂടെ സാധ്യമായ വിധിയുമായി കൂട്ടിക്കുഴയ്ക്കുന്നതിനെതിരെ സുപ്രീം കോടതി കോടതികള്ക്ക് ശരിയായ മുന്നറിയിപ്പു നല്കി. അങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോള്, പൗരന്മാരുടെ ഭരണഘടനാപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങള് സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ച് കോടതി ഊന്നിപ്പറയുകയും അര്ണാബ് മനോരഞ്ജന് ഗോസ്വാമിയുടെ വിധി ആവര്ത്തിച്ച് പറയുകയും ചെയ്തു:
”ക്രിമിനല് നിയമത്തിന്റെ ശരിയായ നിര്വ്വഹണം തടസ്സപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനുള്ള പൊതുതാല്പ്പര്യം സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയില് കോടതികള് സജീവമായിരിക്കണം. കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ നീതിപൂര്വകമായ അന്വേഷണം അതിന് സഹായകമാണ്. ക്രിമിനല് നിയമം പൗരന്മാരെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് ഉപദ്രവിക്കുന്നതിനുള്ള ആയുധമായി മാറുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് സ്പെക്ട്രത്തിലുടനീളമുള്ള കോടതികളുടെ – ജില്ലാ ജുഡീഷ്യറി, ഹൈക്കോടതി, സുപ്രീം കോടതി – എന്നിവയുടെ കടമയാണ്. കോടതികള് സ്പെക്ട്രത്തിന്റെ രണ്ടറ്റത്തും സജീവമായിരിക്കണം: ഒരുവശത്ത് ക്രിമിനല് നിയമം ശരിയായ രീതിയില് നടപ്പിലാക്കുന്നത് ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത, മറുവശത്ത്, ലക്ഷ്യം വെച്ചുള്ള ഉപദ്രവത്തിനുള്ള ഒരു തന്ത്രമായി നിയമം മാറുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കുക.
മേല്പ്പറഞ്ഞ നിരീക്ഷണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തില്, ജാമ്യാപേക്ഷകള് രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളില് തീര്പ്പാക്കണമെന്നും മുന്കൂര് ജാമ്യാപേക്ഷകള് ആറാഴ്ചയ്ക്കുള്ളില് തീര്പ്പാക്കണമെന്നും ഇടപെട്ടിട്ടുള്ള അപേക്ഷകള് ഒഴികെയുള്ള മാര്ഗനിര്ദേശങ്ങള് സുപ്രീം കോടതി ആത്യന്തികമായി പുറപ്പെടുവിച്ചു.
സതേന്ദര് കുമാര് ആന്റിലിലെ വിധിന്യായം ജാമ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദീര്ഘകാല തത്ത്വങ്ങള് ആവര്ത്തിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അത് പാസാക്കിയ നിലവിലെ പശ്ചാത്തലവും സന്ദര്ഭവും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോള് ഇത് പ്രാധാന്യമര്ഹിക്കുന്നു. ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതിനുള്ള തത്ത്വങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ക്രിമിനല് അന്വേഷണത്തിലും വിചാരണയിലും പ്രതികളുടെ കൂടുതല് നടപടിക്രമങ്ങള് പാലിക്കുകയും അവകാശങ്ങള് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത അന്വേഷണ ഏജന്സികളും മജിസ്ട്രേറ്റുകളും കോടതി ഊന്നിപ്പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. പ്രധാനമായും, ജയിലുകളിലെ തടവുകാരില് മൂന്നില് രണ്ടുഭാഗവും വിചാരണത്തടവുകാരാണ്, ഏഴു വര്ഷമോ അതില് കുറവോ ശിക്ഷ ലഭിക്കാവുന്ന കുറ്റം രജിസ്റ്റര് ചെയ്തിട്ടും അത്തരം തടവുകാരില് ഭൂരിഭാഗവും അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതില്ല എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് വിധി മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്. ജാമ്യം നിയമമാണെന്നും ജയില് ഒഴിവാക്കലാണെന്നും അത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ഹനിക്കുന്ന ഒരു ക്രൂരമായ നടപടിയാണെന്നും ഇത് വീണ്ടും ആവര്ത്തിക്കുന്നു. തല്ഫലമായി, ജാമ്യാപേക്ഷകളില് സമയബന്ധിതമായി തീരുമാനമെടുക്കാന് സുപ്രീം കോടതി കോടതികളോട് നിര്ദ്ദേശിച്ചു.
സാരാംശത്തില്, വിധിന്യായം ഭരണഘടനാപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളും കുറ്റാരോപിതരായ വ്യക്തികളുടെ നിരപരാധിത്വം അനുമാനിക്കാനുള്ള അവകാശവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും ഈ സുപ്രധാന തത്ത്വങ്ങളെ ക്രിമിനല് നിയമശാസ്ത്രത്തിന്റെ മണ്ഡലത്തിലേക്ക് ഉറപ്പിക്കുന്നതിനും വളരെയധികം മുന്നോട്ടുപോകുന്നു. നടപടിക്രമങ്ങള് പാലിക്കേണ്ട ബാധ്യത അന്വേഷണ ഏജന്സികള്ക്കാണെന്ന് സുപ്രീം കോടതി ആവര്ത്തിച്ചുപറയുമ്പോള്, യഥാര്ത്ഥ പരീക്ഷണം അതിന്റെ പ്രായോഗിക പ്രയോഗത്തിലാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മജിസ്ട്രേറ്റുകളും അന്വേഷണ ഏജന്സികളും ഈ മാര്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങള് അതിന്റെ അക്ഷരത്തിലും സ്പിരിറ്റിലും നടപ്പിലാക്കുന്നതില്. അതനുസരിച്ച്, കുറ്റാരോപിതന്റെ അവകാശങ്ങളും ക്രിമിനല് അന്വേഷണത്തിന്റെ താല്പ്പര്യവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ രൂപപ്പെടുത്തുക അത്യന്താപേക്ഷിതം.
ആറുമാസമായി കസ്റ്റഡിയില് വയ്ക്കപ്പെട്ട എഎപിയുടെ സഞ്ജയ് സിംഗിന് സുപ്രീംകോടതി ജാമ്യം അനുവദിക്കുമ്പോള് ജഡ്ജിമാരായ സജീവ് ഖന്നയും ദീപാങ്കര് ദത്തയും പി.ബി വരാലെയും എന്ഫോഴ്സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റിനോട് ചോദിച്ചു: എവിടെ തെളിവ്? വരാന് പോകുന്ന ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പില് പ്രതിയോഗികളെ തുറുങ്കിലടക്കുമ്പോള് ഭരണകൂടം ഒന്നോര്ക്കുക: കാലാകാലങ്ങളിലുണ്ടായിട്ടുള്ള സുപ്രീംകോടതിയുടെ വിധിന്യായങ്ങളെയും ജനാധിപത്യ തത്ത്വങ്ങളെയും, എന്തിനേറെ പറയുന്നു, അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്തു പോലും ഇല്ലായ്മ ചെയ്യാന് ആവാത്തത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഭരണഘടനയുടെ ഇരുപത്തിയൊന്നാം അനുച്ഛേദത്തെയും ആണ് നിങ്ങള് ജയിലില് അടക്കുന്നത്. ജയില് ഒരു അപവാദവും ബെയില് ഒരു നിയമവും ആവുന്ന കാലത്തിനായി നമുക്ക് കാത്തിരിക്കാം.
