പ്രൊഫ. ഷാജി ജോസഫ്
Alcarras (Spain/120’/2022)Director: Carla Simon
‘കാർല സിമോൺ’ (Carla Simon) സംവിധാനം ചെയ്ത് 2022-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ, രാജ്യാന്തര തലത്തിൽ ഏറെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റിയ സ്പാനിഷ്-കാറ്റലൻ ചിത്രമാണ് മണ്ണും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള ആത്മബന്ധത്തിന്റെ നേർക്കാഴ്ചയായ ‘അൽകാരാസ്’. ബെർലിൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ ഏറ്റവും മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള ‘ഗോൾഡൻ ബെയർ’ പുരസ്കാരം നേടിയ ഈ സിനിമ, തികച്ചും സാധാരണക്കാരായ മനുഷ്യരുടെ കഥയാണ് പറയുന്നത്.
സ്പെയിനിലെ കാറ്റലോണിയയിലുള്ള ‘അൽകാരാസ്’ എന്ന ഒരു കൊച്ചു ഗ്രാമത്തിലാണ് സിനിമ നടക്കുന്നത്. അവിടെയുള്ള ‘സോളെ’ (Sole) എന്ന കർഷക കുടുംബമാണ് കഥയിലെ കേന്ദ്രബിന്ദു. തലമുറകളായി പീച്ച് പഴങ്ങൾ (Peach) കൃഷി ചെയ്ത് ജീവിക്കുന്ന ഒരു വലിയ കൂട്ടുകുടുംബമാണത്. മുത്തശ്ശൻ, മക്കൾ, മരുമക്കൾ, പേരക്കുട്ടികൾ എന്നിവരെല്ലാം അടങ്ങുന്ന, പരസ്പരം സ്നേഹിച്ചും കലഹിച്ചും ജീവിക്കുന്ന ഒരു സാധാരണ ഗ്രാമീണ കുടുംബം. സ്പാനിഷ് ആഭ്യന്തരയുദ്ധ കാലത്ത്, അവിടുത്തെ വലിയ ഭൂവുടമകളായ പിന്യോൾ കുടുംബത്തെ സോളെ കുടുംബത്തിലെ പൂർവ്വികർ മരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ചിരുന്നു. അതിന് പകരമായി ആ ഭൂമിയിൽ എന്നേക്കും കൃഷി ചെയ്ത് ജീവിക്കാനുള്ള അനുവാദം പഴയ ഭൂവുടമ അവർക്ക് നൽകി. പഴയകാലത്തെ മനുഷ്യരുടെ വാക്കിന് വലിയ വിലയുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ, അവർ തമ്മിൽ യാതൊരുവിധ കരാറുകളോ നിയമപരമായ എഴുത്തുക്കുത്തുകളോ നടത്തിയിരുന്നില്ല. കേവലം ‘വാക്കിൽ’ വിശ്വസിച്ച് തലമുറകളായി അവർ ആ മണ്ണിൽ ചോരനീരാക്കി പണിയെടുത്തു, പീച്ച് മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം പഴയ ഭൂവുടമ മരണപ്പെടുകയും അയാളുടെ മകൻ പുതിയ ഉടമയായി വരികയും ചെയ്യുന്നതോടെ സിനിമ അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. പുതിയ തലമുറക്കാരനായ ഭൂവുടമയ്ക്ക് പഴയ വാക്കിനോ നന്ദിക്കോ യാതൊരു വിലയുമില്ല. നിയമപരമായ രേഖകൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ, സോളെ കുടുംബത്തോട് അവിടെയുള്ള പീച്ച് മരങ്ങൾ മുഴുവൻ വെട്ടിമാറ്റി ആ സ്ഥലത്ത് ‘സൗരോർജ്ജ പാനലുകൾ’ (Solar Panels) സ്ഥാപിക്കാൻ അയാൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ആധുനിക ലോകത്ത് കൃഷിയേക്കാൾ ലാഭം തരിക സോളാർ പാനലുകളാണെന്ന് അയാൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. സോളെ കുടുംബത്തിന് വേണമെങ്കിൽ ആ സോളാർ പാനലുകൾ പരിപാലിക്കുന്ന ജോലി ചെയ്യാമെന്ന ഒരു ഓഫറും അയാൾ മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നു. തങ്ങളുടെ ജീവനായ മണ്ണിൽ നിന്നും മരങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകേണ്ടി വരിക എന്നത് ആ കുടുംബത്തിന് താങ്ങാവുന്നതിലും അപ്പുറമായിരുന്നു. ആ വർഷത്തെ അവസാനത്തെ വിളവെടുപ്പ് കാലത്തിലൂടെയാണ് സിനിമയുടെ പ്ലോട്ട് മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്. വരാനിരിക്കുന്ന ദുരന്തം ആ കുടുംബത്തിലെ ഓരോരുത്തരെയും മാനസികമായി എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്ന് സിനിമ കാണിച്ചുതരുന്നു.
കുടുംബനാഥനായ ക്വിമെറ്റ് (Jordi Pujol Dolcet) കഠിനാധ്വാനിയാണ്, കൃഷി ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഒട്ടും തയ്യാറല്ല, വരാനിരിക്കുന്ന ദുരന്തം ഓർത്ത് അയാൾ ദേഷ്യക്കാരനും നിരാശനുമായി മാറുന്നു. വാക്കുകൾക്ക് വില കൽപ്പിച്ചിരുന്ന പഴയ കാലത്ത് ജീവിച്ച മുത്തശ്ശൻ റോജേലിയോ(Josep Abad) പുതിയ തലമുറയുടെ ഈ വഞ്ചന ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാതെ മാനസികമായി തളർന്നുപോകുന്നു. ക്വിമെറ്റിന്റെ കൗമാരക്കാരായ മക്കൾ അച്ഛനെ കൃഷിയിൽ സഹായിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, തങ്ങളുടെ ഭാവി എന്താകുമെന്ന ആശങ്ക അവരെ അലട്ടുന്നുണ്ട്. കുട്ടികളാകട്ടെ, തങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട കളിസ്ഥലം നഷ്ടപ്പെടാൻ പോകുന്നതിന്റെ ഗൗരവമറിയാതെ നിഷ്കളങ്കമായി അതിനെ നോക്കിക്കാണുന്നു. ഇതിനിടയിൽ പഴങ്ങൾക്ക് വിപണിയിൽ വില കുറയുന്നതിനെതിരെ കർഷകർ നടത്തുന്ന സമരങ്ങളും സിനിമയുടെ ഭാഗമായി വരുന്നുണ്ട്. ഒടുവിൽ, ജെസിബി വന്ന് അവരുടെ പീച്ച് മരങ്ങൾ വേരോടെ പിഴുതെറിയുന്ന കാഴ്ച പ്രേക്ഷകനെ കണ്ണീരണിയിക്കും.
ഒരു ഡോക്യുമെന്ററിയിൽ, നമ്മൾ ആ കുടുംബത്തോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നത് പോലെ വളരെ സ്വാഭാവികമായ (Realistic) ഘടനയിലാണ് സിനിമ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. പീച്ച് തോട്ടത്തിൽ കുട്ടികൾ കളിക്കുന്ന മനോഹരമായ ദൃശ്യങ്ങളിലൂടെയാണ് സിനിമ തുടങ്ങുന്നത്. എന്നാൽ പെട്ടെന്ന് തന്നെ ആ തോട്ടം ഒഴിഞ്ഞു പോകണം എന്ന നോട്ടീസ് വരുന്നതോടെ കുടുംബത്തിൽ അശാന്തി പടരുന്നു. ഒരറ്റത്ത് മരങ്ങൾ വെട്ടാനുള്ള ആളുകൾ വരുമ്പോഴും, മറ്റേ അറ്റത്ത് സോളെ കുടുംബം തങ്ങളുടെ അവസാന വിളവെടുപ്പ് കഠിനാധ്വാനം ചെയ്ത് പൂർത്തിയാക്കുന്നു. കുടുംബാംഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ചെറിയ പിണക്കങ്ങളും, ഒത്തൊരുമയും, ഉത്സവങ്ങളും എല്ലാം വളരെ പതുക്കെ (Slow pace) സിനിമ കാണിച്ചുതരുന്നു. അവസാനം മരങ്ങൾ പിഴുതെറിയപ്പെടുമ്പോൾ, തങ്ങളുടെ ഭൂതകാലവും ഭാവിയുമാണ് അവിടെ തകരുന്നത് എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയാതെ നിസ്സഹായരായി നോക്കിനിൽക്കുന്ന കുടുംബത്തിന്റെ മുഖങ്ങളിലാണ് സിനിമ അവസാനിക്കുന്നത്. പ്രേക്ഷകന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരു വലിയ ഭാരം അവശേഷിപ്പിക്കാൻ ഈ ഘടനയ്ക്ക് സാധിക്കുന്നുണ്ട്.
ഈ സിനിമയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത, ഇതിൽ അഭിനയിച്ചിരിക്കുന്നവർ ആരും തന്നെ പ്രൊഫഷണൽ നടീനടന്മാരല്ല എന്നതാണ്. അൽകാരാസ് ഗ്രാമത്തിലെ യഥാർത്ഥ കർഷകരെയാണ് സംവിധായിക ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിൽ എത്തിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവരുടെ ദേഷ്യവും സങ്കടവും കണ്ണീരുമെല്ലാം 100% യഥാർത്ഥമായി നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടും. സിനിമ മുന്നോട്ട് വെക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയം വളരെ വലുതാണ്. ‘വികസനം’ എന്ന പേരിൽ കോർപ്പറേറ്റുകൾ വരുമ്പോൾ ആദ്യം കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് പാവപ്പെട്ട കർഷകരാണ്. പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദം എന്ന് പറയുന്ന ‘സോളാർ പാനലുകൾ’ സ്ഥാപിക്കാൻ വേണ്ടി പച്ചപ്പുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് മരങ്ങൾ വെട്ടിമാറ്റേണ്ടി വരുന്നു എന്ന ആധുനിക ലോകത്തിന്റെ വൈരുദ്ധ്യവും സിനിമ ചർച്ച ചെയ്യുന്നു. ലണ്ടൻ ഫിലിം സ്കൂളിൽ നിന്നും ചലച്ചിത്രപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ സംവിധായികയും തിരക്കഥാകൃത്തുമായ ‘കാർല സിമോൺ’ സ്പെയിനിലെ ഒരു കാറ്റലൻ കാർഷിക ഗ്രാമത്തിലാണ് വളർന്നത്. ഈ ഗ്രാമീണ പശ്ചാത്തലമാണ് അവരുടെ സിനിമകളിലും പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. പ്രൊഫഷണൽ അല്ലാത്ത സാധാരണ മനുഷ്യരെയും കുട്ടികളെയും വെച്ച് കഥ പറയുന്നതിൽ അതീവ വൈദഗ്ധ്യമുള്ള സംവിധായികയാണ് അവർ.
2022-ലെ പ്രശസ്തമായ ബെർലിൻ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേളയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പുരസ്കാരമായ ‘ഗോൾഡൻ ബെയർ’ ഈ ചിത്രം സ്വന്തമാക്കി. 95-ാമത് അക്കാദമി അവാർഡിൽ (Oscars 2023) മികച്ച അന്താരാഷ്ട്ര ചിത്രത്തിനുള്ള സ്പെയിന്റെ ഔദ്യോഗിക എൻട്രിയായി ഈ ചിത്രം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സാൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ പരിസ്ഥിതി ബോധവൽക്കരണ ചിത്രങ്ങൾക്കുള്ള ‘ലുറ ഗ്രീൻപീസ് അവാർഡും’ (Lurra Greenpeace Award) ഈ ചിത്രം നേടുകയുണ്ടായി.
മണ്ണിൽ പണിയെടുക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം കാണാനും, അവരുടെ സങ്കടങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനും ആഗ്രഹിക്കുന്ന പ്രേക്ഷകന് ഈ സിനിമ ഒരു മാസ്റ്റർപീസ് തന്നെയാണ്. തിയേറ്റർ വിട്ടിറങ്ങിയാലും സോളെ കുടുംബത്തിന്റെ നിസ്സഹായത നമ്മുടെ മനസ്സിൽ നിന്ന് മാഞ്ഞുപോകില്ല.
