‘ദി സീക്രട്ട് ഏജന്റ്’

പ്രൊഫ. ഷാജി ജോസഫ്

The Secret Agent (Brazil/161’/2025)
Director: Kleber Mendonca Filho
പ്രശസ്ത ബ്രസീലിയൻ സംവിധായകൻ ‘ക്ലെബർ മെൻഡോൻസ ഫിലോ’ ഒരുക്കിയ ചിത്രമാണ് ‘ദി സീക്രട്ട് ഏജന്റ്’. ലോകപ്രശസ്തമായ ‘നാർക്കോസ്’ (Narcos) സീരീസിലെ ‘പാബ്ലോ എസ്കോബാർ’ ആയി അഭിനയിച്ച് പ്രേക്ഷകരുടെ മനസ്സ് കവർന്ന ‘വാഗ്നർ മൗറ’ (Wagner Moura) ആണ് ഇതിൽ കേന്ദ്രകഥാപാത്രമായ ‘മാർസെലോ’യെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ക്രൂരന്മാരും അഴിമതിക്കാരുമായ മിലിട്ടറി സർക്കാർ (Military Dictatorship) ഭരിച്ചിരുന്ന 1977 ലെ ബ്രസീൽ. മാധ്യമങ്ങൾക്കും സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കും യാതൊരുവിധ സ്വാതന്ത്ര്യവും ഇല്ലാതിരുന്ന, സർക്കാരിനെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തുന്നവരെ നിഷ്കരുണം കൊന്നൊടുക്കിയിരുന്ന ഒരു കറുത്ത കാലഘട്ടം. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറും, ഗവേഷകനുമായ ‘മാർസെലോ അൽവസ്’ (Wagner Moura) പ്രവേശിക്കുന്നത്. തന്റെ വിപ്ലവകരമായ ആശയങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളും കാരണം അദ്ദേഹം മിലിട്ടറി സർക്കാരിന്റെ കരിമ്പട്ടികയിൽ പെടുന്നു. തന്നെ കൊലപ്പെടുത്താൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വാടകക്കൊലയാളികളും രഹസ്യപ്പൊലീസും തിരച്ചിൽ ആരംഭിച്ചു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്ന മാർസെലോ, സ്വന്തം ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഒളിവിൽ പോകാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു.

അദ്ദേഹം തന്റെ പേര് ‘അർമാൻഡോ’ എന്ന് മാറ്റി, ജന്മനാടായ ‘റെസിഫെ’ (Recife) എന്ന തീരദേശ നഗരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നു. അവിടെ ആരും തിരിച്ചറിയാത്ത രീതിയിൽ ഒരു സാധാരണക്കാരനായി ജീവിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹം. എന്നാൽ മാർസെലോയ്ക്ക് ഒളിച്ചു ജീവിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വലിയൊരു ലക്ഷ്യം കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു. ഏതു നിമിഷവും താൻ കൊല്ലപ്പെട്ടേക്കാം എന്ന ഭയമുള്ളതിനാൽ, ഭാര്യയുടെ മരണശേഷം അപ്പൂപ്പന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ വളരുന്ന ഏക മകനെ കൂട്ടി എങ്ങനെയെങ്കിലും ബ്രസീലിന് പുറത്തേക്ക് കടക്കുക, സുരക്ഷിതമായ ഒരു രാജ്യത്ത് അവന് നല്ലൊരു ഭാവി നൽകുക എന്നതാണ് ആ അച്ഛന്റെ ഏക ലക്ഷ്യം. റെസിഫെയിൽ എത്തിയ മാർസെലോയെ രാഷ്ട്രീയ അഭയാർത്ഥികൾക്കും ഭരണകൂട വിരുദ്ധർക്കും സുരക്ഷിത താവളമൊരുക്കുന്ന ‘ഡോണ സെബാസ്റ്റിയാന’ (Tania Maria) എന്ന സ്ത്രീ സംരക്ഷിക്കുന്നു. അവിടെ വിവിധ പശ്ചാത്തലങ്ങളിലുള്ള ആളുകൾ താമസിക്കുന്നുണ്ട്. എല്ലാവരുടെയും ജീവിതത്തിൽ ഒരു പൊതുസ്വഭാവമുണ്ട് – ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഭീഷണിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള പോരാട്ടം.
ശരിയായി ഉറങ്ങാൻ പോലും കഴിയാതെ, എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും പോലീസ് വാതിലിൽ മുട്ടാം എന്ന ഭീതിയിലാണ് മാർസെലോ ദിവസങ്ങൾ തള്ളിനീക്കുന്നത്. ഈ സമയത്താണ് റെസിഫെ നഗരത്തിൽ ലോകപ്രശസ്തമായ ‘കാർണിവൽ’ (ആഘോഷ വാരം) നടക്കുന്നത്. എന്നാൽ കാർണിവൽ ആഘോഷങ്ങളുടെ വർണപ്പകിട്ടിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്ന റെസിഫെ, പുറത്തുനിന്ന് കാണുന്നതുപോലെ സുരക്ഷിതമായ ഒരു നഗരം അല്ല. ചിരികളുടെയും സംഗീതത്തിന്റെയും ആഘോഷങ്ങളുടെയും പിന്നിൽ ഭയവും സംശയവും ചാരപ്രവർത്തനവും രാഷ്ട്രീയ അക്രമവും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നഗരം മുഴുവൻ വലിയ ലൈറ്റുകളും സംഗീതവും നൃത്തവുമായി ആഘോഷങ്ങളിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ മറവിൽ മാർസെലോ മരണഭയത്തോടെ ഒളിച്ചുകളിക്കുകയാണ്. ഭരണകൂടം വ്യക്തികളുടെ ഓർമ്മകളെയും സത്യങ്ങളെയും ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, അവ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം. ഡോണയുടെ സംഘം വഴി വ്യാജ പാസ്പോർട്ടും രേഖകളും സംഘടിപ്പിച്ചു മകനെയും കൂട്ടി അയാൾക്ക് രാജ്യം വിടാൻ സാധിക്കുമോ ഇല്ലയോ എന്നതാണ് സിനിമയുടെ ബാക്കി ഭാഗം.
സാധാരണ സിനിമകൾ പോലെ തുടക്കം, മദ്ധ്യം, ഒടുക്കം എന്ന രീതിയിൽ നേർരേഖയിലല്ല (Linear) സംവിധായകൻ ഈ സിനിമയുടെ ഘടന ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. പ്രശസ്ത സംവിധായകൻ ‘ക്വെന്റിൻ ടാരന്റിനോ’യുടെ സിനിമകളെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിൽ, സിനിമയെ മൂന്ന് പ്രത്യേക അധ്യായങ്ങളായി (Chapters) തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ അധ്യായവും മാർസെലോ നേരിടുന്ന വ്യത്യസ്ത പ്രതിസന്ധികളെയും, അയാളുടെ ഒളിച്ചോട്ടത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളെയും കാണിക്കുന്നു. ഇത് സിനിമയ്ക്ക് ഒരു പ്രത്യേക താളം നൽകുന്നുണ്ട്.
1970-കളിലെ ആ പഴയ അന്തരീക്ഷം പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ സംവിധായകൻ നന്നായി ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. അക്കാലത്ത് സിനിമകൾ ചിത്രീകരിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പ്രത്യേക തരം ലെൻസുകൾ തന്നെയാണ് ഈ സിനിമയ്ക്കും ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. വിഷ്വലുകളിൽ കാണുന്ന ചെറിയ മങ്ങലുകളും (Film Grain), കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വസ്ത്രധാരണവും, ആ കാലത്തെ വണ്ടികളും നമ്മളെ 1977-ലെ ബ്രസീലിലേക്ക് നേരിട്ട് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകും.

വാഗ്നർ മൗറ എന്ന നടന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ച പ്രകടനങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. ‘നാർക്കോസ്’ സീരീസിൽ വില്ലനായി വന്ന് നമ്മെ ഭയപ്പെടുത്തിയ നടൻ, ഇതിൽ ഭയം ഉള്ളിലൊതുക്കി ജീവിക്കുന്ന ഒരു സാധാരണക്കാരനായി വന്ന് അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു അച്ഛന്റെ സ്നേഹവും, അതേസമയം ഒരു തടവുകാരന്റെ മാനസികാവസ്ഥയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകളിൽ കൃത്യമായി കാണാം.
സംവിധായകൻ ക്ലെബർ മെൻഡോൻസ ഫിലോയുടെ മേക്കിങ് തന്നെയാണ് സിനിമയുടെ ഏറ്റവും പോസിറ്റീവായ വശം. പശ്ചാത്തല സംഗീതത്തിലൂടെയും (BGM), കഥാപാത്രങ്ങളുടെ നിശബ്ദതയിലൂടെയും വലിയൊരു സസ്പെൻസ് നിലനിർത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയ സിനിമയെ അദ്ദേഹം മുദ്രാവാക്യങ്ങളിലേക്കോ പ്രസംഗങ്ങളിലേക്കോ ചുരുക്കുന്നില്ല. പകരം സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിലൂടെ അധികാരത്തിന്റെ ക്രൂരത കാണിച്ചുതരുന്നു. സിനിമയുടെ തുടക്കത്തിൽ പെട്രോൾ പമ്പിൽ ഒരു അജ്ഞാത മൃതദേഹം കിടക്കുന്നതും, പോലീസുകാർ അതിനെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാതെ കൈക്കൂലി വാങ്ങാൻ നോക്കുന്നതുമായ ഒരു രംഗമുണ്ട്. ആ ഒരൊറ്റ സീനിലൂടെ ആ നാട്ടിലെ നിയമവ്യവസ്ഥ എത്രത്തോളം തകർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് സംവിധായകൻ പ്രേക്ഷകന് കാണിച്ചുതരുന്നു.
‘ദി സീക്രട്ട് ഏജന്റ്’ എന്നത് ചരിത്രത്തിന്റെ ഒരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. ഭരണകൂട ഭീകരതയ്ക്കെതിരെ ഒരു സാധാരണക്കാരൻ തന്റെ കുടുംബത്തിനായി നടത്തുന്ന അതിജീവനത്തിന്റെ പോരാട്ടമാണ് ഈ ചിത്രം. ഒരു ലളിതമായ ത്രില്ലർ എന്നതിനപ്പുറം സിനിമയെ ഒരു കലയായി കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും, നല്ലൊരു പൊളിറ്റിക്കൽ ഡ്രാമ ആസ്വദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും ഈ ചിത്രം ഒരു മികച്ച അനുഭവമായിരിക്കും.
ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഒളിവുജീവിതത്തിന്റെ കഥ മാത്രമല്ല, ഇത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഓർമ്മകളെക്കുറിച്ചും സത്യത്തെ മറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന അധികാരത്തെക്കുറിച്ചും, ഭയത്തിനിടയിലും മനുഷ്യർ പ്രതിരോധം തുടരുന്നതിനെക്കുറിച്ചുമുള്ള സിനിമയാണ്. 2025-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്ര വേദികളിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ച ഈ ചിത്രം, കാൻ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ (Cannes Film Festival) മികച്ച സംവിധായകനും, മികച്ച നായകനുമടക്കം നാല് പുരസ്കാരങ്ങൾ കരസ്ഥമാക്കി.