ബിജോ സില്വേരി
ക്രൈസ്തവ സഭയുടെയും മധ്യകാല യൂറോപ്പിന്റെയും ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിര്ണ്ണായകവും രക്തരൂക്ഷിതവുമായ അധ്യായങ്ങളിലൊന്നാണ് കുരിശുയുദ്ധങ്ങള് (ക്രൂസേഡ്സ്). ക്രിസ്തുവര്ഷം 1095 മുതല് 1291 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തില്, യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ ജീവിതം കൊണ്ട് വിശുദ്ധമാക്കപ്പെട്ട ജറുസലേം ഉള്പ്പെടെയുള്ള വിശുദ്ധ സ്ഥലങ്ങളുടെ (ഹോളി ലാന്ഡ്) നിയന്ത്രണത്തിനായി ക്രൈസ്തവരും മുസ്ലീങ്ങളും തമ്മില് നടന്ന മതപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ സൈനിക പോരാട്ടങ്ങളെയാണ് കുരിശുയുദ്ധങ്ങള് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. രണ്ടു നൂറ്റാണ്ടുകളിലായി പ്രധാനപ്പെട്ട എട്ടോളം യുദ്ധങ്ങളും നിരവധി ചെറിയ പോരാട്ടങ്ങളും നടന്നു. ഒന്നാം കുരിശുയുദ്ധത്തില് ക്രൈസ്തവര് ജറുസലേം പിടിച്ചടക്കിയെങ്കിലും, പില്ക്കാല യുദ്ധങ്ങളില് അവര്ക്ക് അത് നിലനിര്ത്താനായില്ല. 1291-ല് ക്രൈസ്തവരുടെ അവസാന കോട്ടയായ ആക്രെ കൂടി മുസ്ലീങ്ങള് പിടിച്ചെടുത്തതോടെ കുരിശുയുദ്ധങ്ങള്ക്ക് അന്ത്യമായി. യൂറോപ്പിന്റെ ചരിത്രത്തെ മാറ്റിമറിച്ച സംഭവങ്ങളായിരുന്നു കുരിശുയുദ്ധങ്ങള്. ഫ്യൂഡല് വ്യവസ്ഥിതിയുടെ തകര്ച്ചയ്ക്കും, കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും തമ്മിലുള്ള വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളുടെ വളര്ച്ചയ്ക്കും, ശാസ്ത്ര-സാംസ്കാരിക കൈമാറ്റങ്ങള്ക്കും ഈ യുദ്ധങ്ങള് വഴിയൊരുക്കി. എങ്കിലും, മതത്തിന്റെ പേരിലുള്ള അസഹിഷ്ണുതയുടെയും രക്തച്ചൊരിച്ചിലിന്റെയും വലിയൊരു മുറിപ്പാടായി കുരിശുയുദ്ധങ്ങള് ചരിത്രത്തില് അവശേഷിക്കുന്നു.
കുരിശുയുദ്ധങ്ങളുടെ ആരംഭവും പശ്ചാത്തലവും
ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടില് ഇസ്ലാം മതത്തിന്റെ ഉദയത്തോടെ ജറുസലേം മുസ്ലീം ഭരണാധികാരികളുടെ കീഴിലായെങ്കിലും, ആദ്യകാലങ്ങളില് ക്രൈസ്തവ തീര്ഥാടകര്ക്ക് അവിടെ സന്ദര്ശനം നടത്തുന്നതിന് വലിയ തടസ്സങ്ങളുണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാല് പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ മധ്യേഷ്യയില് നിന്ന് ശക്തരായ സെല്ജൂക് തുര്ക്കികള് (Seljuk Turks) അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തതോടെ കാര്യങ്ങള് മാറിമറിഞ്ഞു. അവര് ക്രൈസ്തവ തീര്ഥാടകരെ പീഡിപ്പിക്കാനും പൗരസ്ത്യ റോമന് സാമ്രാജ്യമായ ബൈസാന്റൈന് സാമ്രാജ്യത്തെ ആക്രമിക്കാനും തുടങ്ങി. തങ്ങളുടെ തലസ്ഥാനമായ കോണ്സ്റ്റാന്റിനോപ്പിള് അപകടത്തിലായപ്പോള് ബൈസാന്റൈന് ചക്രവര്ത്തിയായ അലക്സിയസ് കോംനെനസ് ഒന്നാമന് സഹായം അഭ്യര്ഥിച്ചുകൊണ്ട് പാപ്പയെ സമീപിച്ചു. ഇതാണ് കുരിശുയുദ്ധങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ച പെട്ടെന്നുള്ള സാഹചര്യം.
ക്രൈസ്തവരുടെ ഏറ്റവും വിശുദ്ധ നഗരമായ ജറുസലേം ഇസ്ലാമിക ഭരണത്തില് നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യം. യുദ്ധത്തില് പങ്കെടുക്കുന്നവര്ക്ക് പാപമോചനവും (Indulgence) സ്വര്ഗ്ഗരാജ്യവും പാപ്പ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
പൗരസ്ത്യ-പാശ്ചാത്യ ക്രൈസ്തവ സഭകള് തമ്മില് നിലനിന്നിരുന്ന ഭിന്നതകള് പരിഹരിക്കാനും, ബൈസാന്റൈന് സാമ്രാജ്യത്തെ സഹായിക്കുന്നതിലൂടെ പാപ്പയുടെ അധികാരം കിഴക്കന് മേഖലകളിലേക്ക് കൂടി വ്യാപിപ്പിക്കാനും പാശ്ചാത്യ ശക്തികള് ആഗ്രഹിച്ചു. യൂറോപ്പിലെ പ്രഭുക്കന്മാരും പ്രഭുകുമാരന്മാരും പുതിയ ഭൂപ്രദേശങ്ങളും സമ്പത്തും അധികാരവും തേടി ഈ യുദ്ധങ്ങളില് പങ്കാളികളായി. കൂടാതെ, യൂറോപ്പിലെ ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങള് ഒഴിവാക്കാന് പ്രഭുക്കന്മാരുടെ യുദ്ധവീര്യം പുറത്തേക്ക് തിരിച്ചുവിടാന് ഭരണാധികാരികള്ക്ക് കഴിഞ്ഞു.
ഊര്ബന് രണ്ടാമന് പാപ്പയാണ് കുരിശുയുദ്ധങ്ങള്ക്ക് ആഹ്വാനം നല്കിയത്. 1095-ല് ഫ്രാന്സിലെ ക്ലര്മണ്ടില് അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രശസ്തമായ പ്രസംഗമാണ് ഒന്നാം കുരിശുയുദ്ധത്തിന് തിരികൊളുത്തിയതെന്ന് പല ചരിത്രകാരന്മാരും കരുതുന്നു. ‘ദൈവം ഇത് ആഗ്രഹിക്കുന്നു’ (Deus vult) എന്ന മുദ്രാവാക്യത്തോടെ ക്രിസ്ത്യാനികളോട് ആയുധമെടുക്കാന് അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു. നാലാം കുരിശുയുദ്ധത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്തത് ഇന്നസെന്റ് മൂന്നാമന് പാപ്പയാണ്. സഭയുടെ അധികാരം അതിന്റെ ഉച്ചകോടിയില് എത്തിക്കാനും വിശുദ്ധനാടിനെ മോചിപ്പിക്കാനും അദ്ദേഹം കുരിശുയുദ്ധങ്ങളെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധമായി ഉപയോഗിച്ചു.
കുരിശുയുദ്ധ ചരിത്രത്തില് ഇരുപക്ഷത്തും വീരസാഹസികരായ നിരവധി ഭരണാധികാരികള് പോരാടിയിട്ടുണ്ട്:
ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ രാജാവായിരുന്ന റിച്ചാര്ഡ് മൂന്നാം കുരിശുയുദ്ധത്തിലെ ക്രൈസ്തവ സൈന്യത്തിന്റെ പ്രധാന നായകനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധവീര്യം ചരിത്രപ്രസിദ്ധമാണ്. വിശുദ്ധ റോമന് സാമ്രാജ്യത്തിലെയും ഫ്രാന്സിലെയും രാജാക്കന്മാരായ ഫ്രെഡറിക് ബാര്ബറോസയും ഫിലിപ്പ് രണ്ടാമനും മൂന്നാം കുരിശുയുദ്ധത്തില് റിച്ചാര്ഡിനൊപ്പം പങ്കെടുത്തു.
ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മഹാനായ ഭരണാധികാരിയും യോദ്ധാവുമായിരുന്നു സുല്ത്താന് സലാഹുദ്ദീന് അയ്യൂബി. 1187-ല് ഹറ്റിന് യുദ്ധത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ജറുസലേം തിരിച്ചുപിടിച്ചു. റിച്ചാര്ഡ് രാജാവുമായി അദ്ദേഹം നടത്തിയ പോരാട്ടങ്ങളും, യുദ്ധക്കളത്തില് പോലും അദ്ദേഹം കാണിച്ച കാരുണ്യവും ഉദാരതയും ക്രൈസ്തവ ചരിത്രകാരന്മാര് പോലും പ്രകീര്ത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സൈനിക സന്ന്യാസ സമൂഹങ്ങള്, നൈറ്റ് ടെംപ്ലര്മാര്
കുരിശുയുദ്ധങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തില് രൂപംകൊണ്ട വിചിത്രവും ശക്തവുമായ പ്രതിഭാസമായിരുന്നു സൈനിക സന്ന്യാസ സമൂഹങ്ങള് (Military Orders). ഒരേസമയം സന്ന്യാസിമാരും എന്നാല് യോദ്ധാക്കളുമായിരുന്നു ഇവര്. കുരിശുയുദ്ധത്തില് പങ്കെടുത്ത പ്രമുഖവിഭാഗമായിരുന്നു നൈറ്റ് ടെംപ്ലര്മാര് (Knights Templar). ഒന്നാം കുരിശുയുദ്ധത്തിനുശേഷം വിശുദ്ധ നാട്ടിലെത്തുന്ന തീര്ഥാടകര്ക്ക് സംരക്ഷണം നല്കാനായി രൂപീകരിച്ച സംഘടനയാണിത്. ജറുസലേമിലെ ടെംപിള് മൗണ്ടില് ആസ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചതിനാലാണ് ഇവര്ക്ക് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. കുരിശടയാളമുള്ള വെള്ളയങ്കി ധരിച്ച ഇവര് യുദ്ധക്കളത്തിലെ ഏറ്റവും ധീരരായ പോരാളികളായിരുന്നു. കാലക്രമേണ ഇവര് വലിയ സാമ്പത്തിക ശക്തിയാവുകയും യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനത്തിന് അടിത്തറയിടുകയും ചെയ്തു.
രോഗികളായ തീര്ത്ഥാടകരെ ശുശ്രൂഷിക്കാനായി രൂപംകൊള്ളുകയും പിന്നീട് ശക്തമായ ഒരു സൈനിക വ്യൂഹമായി മാറുകയും ചെയ്ത മറ്റൊരു പ്രമുഖ സമൂഹമായിരുന്നു ഹോസ്പിറ്റലര്മാര് (Knights Hospitaller).
