ദി ഡിവൈൻ കോമഡി

പ്രൊഫ. ഷാജി ജോസഫ്

In the Hand of Dante (UK/150’/2025)
Director: Julian Schnabel
ലോക സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും മഹത്തായ കൃതികളിലൊന്നായ ‘ഡാന്റെ അലിഘിയേരി’യുടെ ‘ദി ഡിവൈൻ കോമഡി’ (The Divine Comedy) എന്ന മഹാകാവ്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിക്ക് തോഷെസ് എഴുതിയ പ്രശസ്ത നോവലിന്റെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്കാരമാണ് ‘ഇൻ ദി ഹാൻഡ് ഓഫ് ഡാന്റെ’. വിശ്വോത്തര ചിത്രകാരൻ വിൻസെന്റ് വാൻ ഗോഗിന്റെ ജീവിതത്തെ ആസ്പദമാക്കി 2018ൽ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘At Eternity’s Gate’ എന്ന ചിത്രത്തിനെത്തുടർന്നുള്ള നീണ്ട ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം വിഖ്യാത സംവിധായകൻ ജൂലിയൻ ഷ്നാബെൽ ക്യാമറയ്ക്ക് പിന്നിലെത്തിയ ഈ ചിത്രം, സാഹിത്യവും ചരിത്രവും അധോലോകവും തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ബന്ധത്തിന്റെ കഥയാണ് പറയുന്നത്.
ഏകദേശം 700 വർഷങ്ങളുടെ വ്യത്യാസമുള്ള രണ്ട് വ്യത്യസ്ത കാലഘട്ടങ്ങളെ ഒരേസമയം സമാന്തരമായി ബന്ധിപ്പിച്ചാണ് സിനിമയുടെ തിരക്കഥ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇതിൽ 14-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കഥാഭാഗങ്ങൾ കളറിലും, 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആധുനിക കഥാഭാഗങ്ങൾ ബ്ലാക്ക് ആൻഡ് വൈറ്റിലുമാണ് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ആധുനിക കാലഘട്ടം: 2001-ലെ ന്യൂയോർക്ക് പശ്ചാത്തലമാക്കിയാണ് ഈ കഥ നടക്കുന്നത്. വത്തിക്കാൻ ലൈബ്രറിയുടെ രഹസ്യ അറയിൽ നിന്നും ഡാന്റെ സ്വന്തം കൈപ്പടയിൽ എഴുതിയ ‘ദി ഡിവൈൻ കോമഡി’യുടെ യഥാർത്ഥ കൈയെഴുത്തുപ്രതി ഒരു പുരോഹിതൻ വഴി ന്യൂയോർക്കിലെ മാഫിയ തലവനായ ജോ ബ്ലാക്കിന്റെ (ജോൺ മാൽക്കോവിച്ച്) കൈകളിൽ എത്തുന്നു. ഇതിന്റെ ആധികാരികത പരിശോധിക്കാൻ ഡാന്റെയുടെ കൃതികളിൽ അഗാധ പാണ്ഡിത്യമുള്ള എഴുത്തുകാരനായ ‘നിക്ക് തോഷെസിനെ’ (ഓസ്കാർ ഐസക്) അവർ ചുമതലപ്പെടുത്തുന്നു. നിക്കിന് കൂട്ടായി ക്രൂരനായ മാഫിയ ഹിറ്റ്മാൻ ലൂയിയും (ജെറാർഡ് ബട്ലർ) ഉണ്ട്. എന്നാൽ പുസ്തകം യഥാർത്ഥമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന നിക്ക്, അത്യാഗ്രഹത്തിന് വശപ്പെട്ട് മാഫിയയെ ചതിച്ച് ആ വിലപിടിപ്പുള്ള രേഖയുമായി കടന്നുകളയുന്നു. തുടർന്ന് മാഫിയയിൽ നിന്നും എഫ്.ബി.ഐയിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടാൻ നിക്ക് നടത്തുന്ന ചോരയിറ്റുന്ന പോരാട്ടമാണ് ഈ ഭാഗം.
ചരിത്ര കാലഘട്ടം: ഇതേസമയം 1300-കളിൽ ഇറ്റലിയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന കവി ഡാന്റെ അലിഘിയേരിയുടെ (ഇതും അവതരിപ്പിക്കുന്നത് ഓസ്കാർ ഐസക് തന്നെ) യഥാർത്ഥ ജീവിതവും സിനിമ കാണിക്കുന്നുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയ കാരണങ്ങളാൽ ഫ്ലോറൻസിൽ നിന്നും നാടുകടത്തപ്പെട്ട ഡാന്റെ, അധികാ രികളുടെ കണ്ണുവെട്ടിച്ച് സിസിലിയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യുന്നു. തന്റെ നഷ്ടപ്രണയമായ ‘ബിയാട്രിസിനോടുള്ള’ ഓർമ്മകളും ആത്മീയ അന്വേഷണങ്ങളുമാണ് കടുത്ത പ്രതിസന്ധികൾക്കിടയിലും ‘ദി ഡിവൈൻ കോമഡി’ എഴുതിത്തീർക്കാൻ ഡാന്റേയ്ക്ക് പ്രേരണയാകുന്നത്.
700 വർഷങ്ങളുടെ വ്യത്യാസമുണ്ടെങ്കിലും ഈ രണ്ട് കഥാപാത്രങ്ങളുടെയും (ഡാന്റെയുടെയും നിക്കിന്റെയും) ജീവിതം ആത്മീയമായി ഒരേ ബിന്ദുവിലാണ് വന്നുനിൽക്കുന്നത്. 14-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഡാന്റെ സ്നേഹത്തിനും ആത്മീയ സാക്ഷാത്കാരത്തിനും വേണ്ടി കഷ്ടപ്പെട്ട് ആ കൃതി എഴുതിയുണ്ടാക്കുന്നു. എന്നാൽ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിക്കും മാഫിയ സംഘങ്ങളും അതേ പുസ്തകത്തെ കേവലം പണമുണ്ടാക്കാനുള്ള ഒരു വസ്തുവായി മാത്രം കണ്ട് അതിനായി പരസ്പരം കൊന്നൊടുക്കുന്നു.
മനുഷ്യന്റെ അത്യാഗ്രഹവും, കലയുടെ ദിവ്യത്വവുമാണ് സിനിമ ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്. ഡാന്റെയുടെ പുസ്തകം വായിക്കുമ്പോൾ നിക്കിനുണ്ടാകുന്ന ചില മാന്ത്രിക ദർശനങ്ങൾ വഴി രണ്ട് കാലഘട്ടങ്ങളും സിനിമയുടെ ക്ലൈമാക്സിലേക്ക് അടുക്കുമ്പോൾ പരസ്പരം ലയിച്ചുചേരുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ചിത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ കരുത്ത് അതിന്റെ സാങ്കേതിക തികവാണ്. ഒരു പെയിന്റർ കൂടിയായ സംവിധായകൻ ജൂലിയൻ ഷ്നാബെൽ ഓരോ ഫ്രെയിമും ഒരു കാൻവാസ് പോലെയാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്.
ക്യാമറ രണ്ട് കാലഘട്ടങ്ങളെ വേർതിരിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ച വിഷ്വൽ ശൈലി തികച്ചും പ്രശംസനീയമാണ്. 14-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഡാന്റെയുടെ കാലഘട്ടം അതീവ മനോഹരമായ വർണ്ണപ്പകിട്ടോടെയും, ആധുനിക കാലത്തെ നിക്കിന്റെ മാഫിയ ലോകം കറുപ്പിലും വെളുപ്പിലും ആണ് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രകാശത്തിന്റെയും നിഴലുകളുടെയും ഉപയോഗം സിനിമയ്ക്ക് ഒരു മിസ്റ്റിക് ഫീൽ നൽകുന്നു.
ലൂയിസ് കുഗൽബെർഗും സംവിധായകനും ചേർന്ന് എഴുതിയ തിരക്കഥ തികച്ചും പരീക്ഷണാത്മകമാണ്. രണ്ട് കാലഘട്ടങ്ങളിലെയും നായകന്മാരുടെ മാനസികാവസ്ഥകൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിമുട്ടുന്ന തരത്തിലാണ് എഡിറ്റിംഗ് നിർവ്വഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ലീനിയർ അല്ലാത്ത (Non-linear) ഈ കഥപറച്ചിൽ രീതി ചിലയിടങ്ങളിൽ സാധാരണ പ്രേക്ഷകരെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കിയേക്കാം. ഡാന്റെയുടെ കാലത്തെ ക്ലാസിക്കൽ ഇറ്റാലിയൻ സംഗീതവും ആധുനിക കാലത്തെ ഡാർക്ക് നോയർ (Dark Noir) ശൈലിയിലുള്ള പശ്ചാത്തല സംഗീതവും ചിത്രത്തിന്റെ മൂഡിനോട് പൂർണ്ണമായും നീതി പുലർത്തുന്നു.
നിക്ക് തോഷെസ്, ഡാന്റെ അലിഘിയേരി എന്നീ ഇരട്ടവേഷങ്ങളിൽ വരുന്ന ഓസ്കാർ ഐസക് അവിസ്മരണീയ പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചിരിക്കുന്നത്. മാഫിയയുടെ പീഡനങ്ങൾ ഏൽക്കേണ്ടി വരുന്ന എഴുത്തുകാരന്റെ നിസ്സഹായാവസ്ഥയും, ഡാന്റെ എന്ന കവിയുടെ ആത്മീയ ഭാവങ്ങളും അദ്ദേഹം മികച്ച രീതിയിൽ സ്ക്രീനിൽ എത്തിച്ചു.
ജെറാർഡ് ബട്ലർ, ജോൺ മാൽക്കോവിച്ച് എന്നിവർ മാഫിയ വേഷങ്ങളിൽ തിളങ്ങി. ഒരു മാഫിയ ഗുണ്ടയായി (Rosario) എത്തുന്ന ജേസൺ മോമോവയുടെ വേറിട്ട ഇറ്റാലിയൻ സംഭാഷണ ശൈലിയും സ്ക്രീൻ പ്രെസൻസും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇതിഹാസ സംവിധായകൻ ‘മാർട്ടിൻ സ്കോർസെസി’ ഡാന്റേയുടെ ആത്മീയ ഗുരുവായി നടത്തുന്ന പ്രകടനം സിനിമയുടെ വലിയൊരു സർപ്രൈസ് ഘടകമാണ്. സങ്കീർണ്ണമായ കഥപറച്ചിലിൽ ചിലയിടങ്ങളിൽ അനാവശ്യമായ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങളും ഇഴച്ചിലും അനുഭവപ്പെടുന്നു. രണ്ടാം പകുതിയിലെ ചില പീഡന ദൃശ്യങ്ങളും അക്രമങ്ങളും അല്പം അതിരുകടന്നതായി തോന്നാം. എല്ലാത്തരം പ്രേക്ഷകർക്കും ഒരുപോലെ ആസ്വദിക്കാൻ പറ്റിയ ഒരു ആർട്ട്-ഹൗസ് സിനിമയല്ല ഇത്.
700 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് സ്നേഹത്തിനും ആത്മീയതയ്ക്കും പ്രാധാന്യം കൊടുത്ത് ഡാന്റെ രചിച്ച പുസ്തകം, നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കിപ്പുറം മനുഷ്യന്റെ അത്യാഗ്രഹത്തിന്റെയും ചോരക്കളിയുടെയും കാരണമായി മാറുന്ന വൈരുദ്ധ്യമാണ് ഈ ചിത്രം. ചിലയിടങ്ങളിൽ തിരക്കഥ പാളിപ്പോകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, തത്വശാസ്ത്രവും മാഫിയാ ത്രില്ലറും ചേർത്തുവെച്ചുള്ള ഒരു പരീക്ഷണ ചിത്രം എന്ന നിലയിൽ ‘ഇൻ ദി ഹാൻഡ് ഓഫ് ഡാന്റെ’ ഒരു വേറിട്ട സിനിമാനുഭവമാണ്. വെനീസ് അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രമേളയിലായിരുന്നു ചിത്രത്തിന്റെ പ്രീമിയർ നടന്നത്.